W orzecznictwie i komentarzach upadłość konsumencka jest rozumiana przede wszystkim jako instrument oddłużenia osoby fizycznej i dania jej „nowej szansy”, a dopiero równolegle jako sposób możliwie najwyższego zaspokojenia wierzycieli

Na czym polega upadłość konsumencka

Upadłość konsumencka to szczególny rodzaj postępowania upadłościowego dotyczący osób fizycznych, do których stosuje się art. 491 1 p.u. Z art. 491 2 p.u. wynika, że jest to odrębne postępowanie, ale w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio ogólne przepisy prawa upadłościowego.

W praktyce wygląda to tak, że:

• dłużnik składa wniosek na formularzu – art. 491 2 ust. 3 p.u.;
• we wniosku trzeba podać m.in. dane dłużnika, okoliczności uzasadniające wniosek i ich uprawdopodobnienie, wykaz majątku, spis wierzycieli, spis wierzytelności spornych, listę zabezpieczeń, informacje o dochodach i kosztach utrzymania, a także o ważniejszych czynnościach prawnych z ostatnich 12 miesięcy – art. 491 2 ust. 4 p.u.;
• postępowanie może być prowadzone nawet wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela – art. 491 2 ust. 2 p.u.;
• sąd zasadniczo rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, a postanowienie powinien wydać w terminie 2 miesięcy od złożenia wniosku – art. 27 p.u.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się też, że postępowanie upadłościowe ma dwie fazy: najpierw sąd bada, czy są podstawy do ogłoszenia upadłości, a po jej ogłoszeniu następuje właściwe postępowanie upadłościowe, które ma charakter wykonawczy i zmierza do likwidacji majątku oraz podziału funduszy masy upadłości. W nowszym orzecznictwie SN wskazano, że z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości.

To oznacza, że upadłość konsumencka nie polega wyłącznie na „skasowaniu długów”. Jest to formalne postępowanie sądowe, w którym bada się sytuację majątkową dłużnika, jego zobowiązania i możliwy sposób oddłużenia. W orzecznictwie SN akcentuje się, że o przebiegu upadłości i restrukturyzacji zadłużenia decyduje także plan spłaty wierzycieli.

Co można dzięki temu uzyskać

• szansę na oddłużenie i uporządkowanie sytuacji finansowej;
• objęcie wszystkich długów jednym postępowaniem;
• możliwość zakończenia stanu trwałej niewypłacalności w sposób legalny i kontrolowany przez sąd;
• w wielu przypadkach realną „nową szansę” życiową, co silnie podkreśla orzecznictwo SN.

Jakie są koszty i ryzyka

• trzeba bardzo dokładnie ujawnić majątek, wierzycieli, dochody, koszty życia i wcześniejsze czynności prawne – art. 491 2 ust. 4 p.u.;
• nieprawdziwe oświadczenie we wniosku może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą – art. 491 2 ust. 5b p.u.;
• postępowanie może prowadzić do objęcia majątku masą upadłości i jego likwidacji;
• jeżeli dłużnik pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej, skutki mogą objąć także majątek wspólny.

Czy warto skorzystać z upadłości konsumenckiej?

W świetle polskiego prawa odpowiedź brzmi: często warto ją poważnie rozważyć, ale nie w każdej sytuacji będzie to rozwiązanie najlepsze.

Upadłość konsumencka bywa szczególnie sensowna, gdy:

• długi są trwałe i realnie niemożliwe do spłaty;
• jest wielu wierzycieli albo nawet jeden, ale zobowiązanie jest tak duże, że brak realnej perspektywy wyjścia z zadłużenia;
• egzekucje i narastające koszty powodują, że samodzielne wychodzenie z zadłużenia nie jest już możliwe;
• dłużnik nie ma majątku albo ma go niewiele, a głównym celem jest oddłużenie.

Może być natomiast mniej opłacalna, gdy:

• dłużnik ma wartościowy majątek, który chciałby zachować;
• istnieje realna możliwość zawarcia ugód i spłaty zobowiązań bez postępowania upadłościowego;
• problem ma charakter przejściowy, a nie trwałej niewypłacalności;
• we wniosku trzeba byłoby ujawnić czynności, które mogą później wywołać dodatkowe komplikacje.

Z prawnego punktu widzenia warto więc ocenić przed złożeniem wniosku co najmniej: wysokość długów, skład majątku, sytuację rodzinną, źródła dochodu oraz to, czy celem jest przede wszystkim szybkie zatrzymanie spirali zadłużenia, czy raczej ochrona majątku. W podjęciu decyzji o przeprowadzeniu upadłości konsumenckiej pomoże Adwokat Patryk Skwiot, specjalizujący się w tego typu sprawach, jednocześnie będący konsultantem podczas pisania niniejszego artykułu.

Ciekawe wideo na ten temat

Wniosek końcowy

Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie oddłużeniowe dla osoby fizycznej, które ma umożliwić wyjście z trwałej niewypłacalności, często kosztem objęcia majątku postępowaniem i jego likwidacji. Warto ją rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy zadłużenie jest trwałe i nie ma realnych szans na samodzielną spłatę, ale przed złożeniem wniosku trzeba ocenić ryzyko utraty majątku i skutki dla sytuacji rodzinnej.